1. Uzmanlık Sınıflandırması ve Kariyer Gelişimi.
Uzmanların sahip olduğu belge sınıfları, hangi işletmelerde görev alabileceklerini belirleyen temel kriterdir:
• A Sınıfı Uzmanlar:
En yüksek yetkinlik seviyesini temsil eder; tüm tehlike sınıflarında görev yapabilirler.
• B Sınıfı Uzmanlar:
Tehlikeli ve az tehlikeli sınıflarda yer alan işletmeler için yetkilendirilmişlerdir.
• C Sınıfı Uzmanlar:
Kariyerinin başındaki profesyoneller olup yalnızca az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde çalışabilirler.
• Yükselme Şartları:
* C’den B’ye geçiş için en az 3 yıl,
* B’den A’ya geçiş için ise en az 4 yıl fiilen görev yapma şartı aranır.
* İSG alanında doktora yapanlar, doğrudan A sınıfı;
Yüksek lisans, yapanlar ise doğrudan B sınıfı sınavına girebilir.
2. Uzmanların Stratejik Görev ve Sorumlulukları.
İş güvenliği uzmanı; risk yönetimi, stratejik planlama ve yasal uyum süreçlerinin ana mimarıdır.
• Danışmanlık: Yeni ekipman seçimi ve iş organizasyonunda teknik rehberlik sunar, eksiklikleri işverene yazılı bildirir.
• Risk Yönetimi: Tehlikeleri henüz risk oluşmadan bertaraf eder, saha gözetimi yapar ve acil durum planlarını hazırlar.
• Kurumsal Hafıza: Çalışan eğitimlerini organize eder, İSG-KATİP sistemi üzerinden bildirimleri yönetir ve yıllık değerlendirme raporlarını oluşturur.
• Koordinasyon: İşyeri hekimi ile ortak çalışarak kaza analizleri yapar ve yıllık çalışma planlarını hazırlar.
3. Yasal Yetkiler ve Haklar.
• İşi Durdurma: Hayati bir tehlike tespit edildiğinde, işin durdurulması için doğrudan işverene başvurma yetkisine sahiptir.
• Tam Erişim: İşyerinin tüm bölümlerinde inceleme yapabilir ve gerekli tüm bilgi ve belgelere erişebilir.
• Eğitim Hakkı: Tam süreli uzmanların yıl içerisinde 5 iş gününe kadar olan eğitim ve seminer katılımları çalışma süresinden sayılır ve ücret kesintisi yapılamaz.
4. Bildirim ve Gizlilik Yükümlülükleri.
• Gizlilik: Uzmanlar, işletmenin ticari sırlarını ve ekonomik durumuna dair bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür.
• Resmi Bildirim: İşveren, uzmanın tespit ettiği hayati tehlikeleri makul sürede gidermezse, uzman durumu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’ne bildirmek zorundadır.
• Onaylı Defter: Tüm tespit, tavsiye ve işyeri hekimi ile koordineli çalışmalar "Onaylı Defter"e kaydedilmelidir.
5. Çalışma Süreleri ve Görevlendirme Esasları.
İş güvenliği uzmanlarının görev süreleri, işletmenin tehlike sınıfı ve çalışan sayısı üzerinden hesaplanır.
6. Özel Görevlendirme: Aynı İşyerinde Farklı Branşta Çalışma.
İşletmeler, zorunlu ana uzmanlık hizmetine ek olarak operasyonel verimliliği artırmak için kendi bünyelerindeki personelden yararlanabilir:
• İlave Uzman Atama: İşverenler, zorunlu ana uzmanın yanına yardımcı olması amacıyla, işletmenin kendi tam süreli sigortalı çalışanları arasından (belge sahibi olmak şartıyla) ilave uzmanlar atayabilir.
• Vardiyalı Çalışma: Vardiyalı sistemlerde, işveren vardiya yapısına uygun olarak ayrı görevlendirmeler yaparak İSG hizmetinin sürekliliğini sağlayabilir.
• Bölünemezlik İlkesi: Kural olarak bir uzmanın zorunlu çalışma süresi bölünerek farklı uzmanlara dağıtılamaz; ancak tam süreli çalışan desteği veya vardiya gibi durumlar bu yapıyı destekleyici unsurlardır.
Denetimin Ötesinde…
İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanlarımızı artık sadece "denetim yapan bir birim" olarak görmeyi geride bırakmalıyız. Onlar, analizleriyle risklerimizi henüz oluşmadan azaltan ve kurum kültürümüzü güven üzerine inşa eden en önemli stratejik çözüm ortaklarımızdır.
Bir İSG uzmanının görevi yalnızca mevcut durumu kontrol etmek değildir; asıl sorumluluğu, sistemin güvenle işlemesini sağlayarak hem işverenimizi korumak hem de operasyonel risklerimizi profesyonelce yönetmektir. Bu noktada uzmanlarımızın yetkilerini etkin bir şekilde kullanabilmesi, bizim için yasal bir zorunluluğun çok ötesinde, sürdürülebilir bir kurumsal yapının temel taşıdır.
Üretim akışımızı aksatmadan güvenliği en üst seviyeye çıkaran bu profesyoneller, kritik anlarda yasal rehberimiz ve güvenilir bir sırdaşımızdır. İSG uzmanımızla kuracağımız güçlü iletişim sayesinde sadece kazaları önlemekle kalmaz; hatalı uygulamaların getirebileceği ağır hukuki ve mali risklerin de önüne geçeriz.
İSG uzmanı görevlendirmesi, statik bir yasal mecburiyet değil; çalışan sayımız ve vardiya düzenimize göre dinamik olarak yönetmemiz gereken bir risk yönetimi sürecidir. Çalışan sayımızdaki değişimlerin uzman çalışma sürelerini doğrudan etkilediğini unutmamalı, operasyonel esnekliğimizi bu stratejik planlama doğrultusunda korumalıyız.
"Unutmamalıyız ki güvenlik sadece bir kontrol listesi değil, yaşayan bir kurum kültürüdür; bu kültürü koruyarak inşa edeceğimiz güvenli çalışma ortamı ise hepimizin ortak başarısı olacaktır."
Kaynaklar:
• https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16923&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
• https://gemini.google.com