🎯 Amaç ve Kapsam
👨💼 İşverenin Yükümlülükleri
* Katılımı kayıt altına alır.
* Eğitim sonunda belge düzenler.
* Alt işveren ve geçici çalışanların eğitimlerini takip eder.
* Tehlikeli işlerde eğitimsiz çalışanı işe başlatamaz.
📚 Eğitim Türleri
* İşe başlama eğitimi: İşe başlamadan önce, en az 2 saat, uygulamalı.* Temel eğitim: Periyodik verilen ana eğitim.
* İlave eğitim: İş değişikliği, yeni ekipman, kaza sonrası.
⏳ Tekrar Aralıkları
* Çok tehlikeli: Yılda 1 kez* Tehlikeli: 2 yılda 1 kez
👥 Özel Gruplar
* Genç, yaşlı, engelli, gebe/emziren çalışanlara özel eğitim.* Çalışan temsilcileri ve destek elemanlarına görev odaklı eğitim.
💰 Maliyet ve Süre
* Eğitim masrafı çalışana yansıtılamaz.📅 Eğitim Programı
* Yıllık/2 yıllık/3 yıllık plan hazırlanır.* Konu, süre, tarih, katılımcılar belirtilir.
* Çalışan görüşleri alınır.
⏱ Asgari Eğitim Süreleri
* Az tehlikeli: 8 saat* Tehlikeli: 12 saat
🧠 Eğitimin Temel İlkeleri
* Anlaşılır ve uygulamalı olmalı.* Ölçme–değerlendirme yapılır.
* Davranış değişikliği hedeflenir.
💻 Uzaktan Eğitim
* Belirli şartlarla mümkündür.* Az tehlikeli küçük işyerlerinde asenkron olabilir.
* Tehlikeli sınıflarda senkron yapılır.
👨🏫 Eğitimi Kimler Verebilir
* İş güvenliği uzmanı* İşyeri hekimi
* Üniversiteler
* Bakanlık yetkili kurumları
📝 Belgelendirme
* Tüm eğitimler belgelenir.* Özlük dosyasında saklanır.
* Çalışana talep ederse kopya verilir.
📘 1. GENEL KONULAR
a) Çalışma Mevzuatı ile İlgili Bilgiler
Çalışma mevzuatı, işçi ile işveren arasındaki ilişkiyi düzenleyen kanun, yönetmelik ve tebliğlerden oluşur. Türkiye’de temel kaynak 4857 sayılı İş Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklerdir.
Bu mevzuat; çalışma saatlerinden izin haklarına, iş güvenliğinden ücretlendirmeye kadar pek çok alanı kapsar. Amaç, çalışanı korumak ve işyerinde adil bir düzen kurmaktır.
🔟 Örnek:
-
Haftalık çalışma süresi 45 saattir.
-
Fazla mesai için onay alınmalıdır.
-
Yıllık ücretli izin hakkı vardır.
-
İş kazası SGK’ya bildirilmelidir.
-
İşveren risk değerlendirmesi yapmalıdır.
-
Hamile çalışanlar korunur.
-
Genç işçiler özel şartlara tabidir.
-
İş sözleşmesi yazılı yapılabilir.
-
Kıdem tazminatı şartlara bağlıdır.
-
İş güvenliği eğitimi zorunludur.
b) Çalışanların Yasal Hak ve Sorumlulukları
🔟 Örnek:
-
Güvenli ortam isteme hakkı
-
Eğitim talep etme
-
Tehlikeyi bildirme
-
KKD kullanma zorunluluğu
-
Talimatlara uyma
-
Makineyi doğru kullanma
-
Kazayı raporlama
-
Sağlık gözetimine katılma
-
Disiplin kurallarına uyma
-
İşbirliği yapma
c) İşyeri Temizliği ve Düzeni
🔟 Örnek:
-
Yerlere dökülen sıvı hemen silinmeli
-
Atıklar ayrıştırılmalı
-
Kablolar toplanmalı
-
Acil çıkışlar açık tutulmalı
-
Raflar düzenli olmalı
-
Kimyasallar etiketli olmalı
-
Zeminler kuru tutulmalı
-
Masa üstleri temizlenmeli
-
Yangın dolapları boş olmamalı
-
Günlük temizlik planı yapılmalı
ç) İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Hukuki Sonuçlar
🔟 Örnek:
-
SGK bildirimi yapılır
-
Tazminat davası açılabilir
-
İş göremezlik ödeneği
-
İşveren para cezası
-
Ceza davası
-
Kusur oranı belirlenir
-
Rapor düzenlenir
-
Müfettiş incelemesi
-
İş durdurma kararı
-
Sigorta prim artışı
🩺 2. SAĞLIK KONULARI
a) Meslek Hastalıklarının Sebepleri
Meslek hastalıkları, uzun süreli maruziyet sonucu oluşur. Kimyasallar, gürültü, titreşim ve stres en yaygın nedenlerdir.
🔟 Örnek:
-
Gürültü → işitme kaybı
-
Toz → akciğer hastalığı
-
Kimyasal buhar
-
Tekrarlı hareket
-
Aşırı yük kaldırma
-
Radyasyon
-
Psikolojik baskı
-
Titreşim
-
Solventler
-
Ağır metaller
b) Korunma Prensipleri ve Teknikleri
Riskleri kaynağında yok etmek en etkili yöntemdir. Son çare olarak kişisel koruyucu kullanılır.
🔟 Örnek:
-
Havalandırma
-
Maske kullanımı
-
Eldiven
-
Eğitim
-
Ergonomik düzenleme
-
Rotasyon
-
Uyarı levhaları
-
Sağlık taraması
-
İzolasyon
-
Bakım-onarım
c) Biyolojik ve Psikososyal Riskler
Virüsler, bakteriler biyolojik; stres ve mobbing psikososyal risklerdir.
🔟 Örnek:
-
Kan yoluyla bulaş
-
Grip
-
Küf mantarı
-
Yoğun iş yükü
-
Vardiya
-
Taciz
-
Yalnız çalışma
-
Baskı
-
Zorbalık
-
Tükenmişlik
ç) İlkyardım
İlkyardım hayat kurtarır. Profesyonel yardım gelene kadar yapılır.
🔟 Örnek:
-
Kanamayı durdurma
-
Kırık sabitleme
-
CPR
-
Yanık soğutma
-
Şok pozisyonu
-
Zehirlenme
-
Solunum kontrolü
-
Yarayı kapatma
-
Taşıma teknikleri
-
Bilinç kontrolü
d) Tütün Ürünleri
Sigara hem içene hem çevreye zarar verir.
🔟 Örnek:
-
Akciğer kanseri
-
Kalp hastalığı
-
KOAH
-
Pasif içicilik
-
Düşük performans
-
Hamilelik riski
-
Diş sorunları
-
Damar tıkanıklığı
-
Öksürük
-
Bağımlılık
⚙️ 3. TEKNİK KONULAR
a) Kimyasal–Fiziksel–Ergonomik Riskler
🔟 Örnek:
-
Asit
-
Gürültü
-
Titreşim
-
Aydınlatma
-
Yanlış oturuş
-
Tekrarlı iş
-
Sıcak
-
Soğuk
-
Gaz
-
Ağır yük
b) Elle Taşıma
🔟 Örnek:
-
Dizden bükülme
-
Yükü yakına alma
-
Yardım isteme
-
Araba kullanma
-
Dönmeden kaldırma
-
Hafifletme
-
Eğitim
-
Planlama
-
Kaldırma sınırı
-
Molalar
c) Yangın
🔟 Örnek:
-
Yanıcı sıvı
-
Kıvılcım
-
Sigara
-
Kaçış planı
-
Söndürücü
-
Alarm
-
Tatbikat
-
Elektrik kısa devre
-
Gaz kaçağı
-
Eğitim
ç) İş Ekipmanları
🔟 Örnek:
-
Koruyucu kapak
-
Kilitleme sistemi
-
Bakım
-
Yetkili kullanım
-
Talimat
-
Eğitim
-
Etiket
-
Acil stop
-
Periyodik kontrol
-
Raporlama
d) Ekranlı Araçlar
🔟 Örnek:
-
Doğru sandalye
-
Göz hizası
-
Molalar
-
Aydınlatma
-
Klavye mesafesi
-
Boyun egzersizi
-
Ayak desteği
-
Göz kırpma
-
Parlama önleyici
-
Ergonomi
e) Elektrik
🔟 Örnek:
-
Topraklama
-
Kaçak akım rölesi
-
İzole kablo
-
Yetkisiz müdahale yasağı
-
Kilitleme
-
Etiketleme
-
Eldiven
-
Uyarı levhası
-
Bakım
-
Test
f) İş Kazaları
🔟 Örnek:
-
Dikkatsizlik
-
Eğitim eksikliği
-
Bakım yok
-
KKD yok
-
Acele
-
Yorgunluk
-
Yanlış ekipman
-
Düzen eksikliği
-
Talimat ihlali
-
Denetim yok
g) İşaretler
🔟 Örnek:
-
Yasak
-
Uyarı
-
Emredici
-
Acil çıkış
-
Yangın
-
Elektrik
-
Kimyasal
-
İlk yardım
-
Yüksek gürültü
-
Düşme riski
ğ) KKD
🔟 Örnek:
-
Baret
-
Eldiven
-
Gözlük
-
Maske
-
Kulaklık
-
Emniyet kemeri
-
Ayakkabı
-
Yüz siperi
-
Solunum cihazı
-
Reflektör
h) Güvenlik Kültürü
🔟 Örnek:
-
Bildirim
-
Eğitim
-
Liderlik
-
Katılım
-
Tatbikat
-
Denetim
-
İletişim
-
Ödüllendirme
-
Sürekli iyileştirme
-
Disiplin
ı) Tahliye
🔟 Örnek:
-
Toplanma alanı
-
Alarm
-
Kaçış planı
-
Rehberlik
-
Asansör kullanmama
-
Engelli yardımı
-
Duman eğilme
-
Kapıyı kapatma
-
Yoklama
-
Tatbikat
📌 4. DİĞER KONULAR – ÖZEL RİSKLİ İŞLER
Yüksekte çalışma, kapalı alan, radyasyon, kaynak işleri ve kanserojen maddeler yüksek risklidir. Bu işler için özel izin, eğitim ve ekipman şarttır.
🔟 Örnek:
-
İskele kontrolü
-
Gaz ölçümü
-
Havalandırma
-
Emniyet halatı
-
Radyasyon dozimetresi
-
Kaynak maskesi
-
Permit sistemi "Çalışma İzin Sistemi" (Permit-to-Work / PTW) "Yüksek riskli işlerin yapılmasından önce hazırlanan, yazılı ve kontrollü bir güvenlik yönetim sistemidir."
-
Gözcü personel
-
Acil plan
-
Sağlık taraması
(ÖN YÜZ)
EĞİTİM BELGESİ
Katılımcının Adı Soyadı:
Katılımcının Görev Unvanı:
Yukarıda adı geçen, Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında verilen iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini başarıyla tamamlayarak bu eğitim belgesini almaya hak kazanmıştır.
Eğitim Tarihi:
Eğitim Süresi:
Eğitimin Şekli (uzaktan / örgün):
Eğitici / Eğiticilerin Adı Soyadı:
Eğitici / Eğiticilerin Görev Unvanı:
Eğitici / Eğiticilerin İmzası:
Varsa Eğitimi Veren Kurumun veya Kuruluşun Unvanı:
Çalışanın Eğitim Aldığı İşyerinin Unvanı:
İşverenin / İşveren Vekilinin Adı Soyadı:
İşverenin / İşveren Vekilinin İmzası:
(ARKA YÜZ)
EĞİTİM KONULARI
1. Genel konular
a) Çalışma mevzuatı ile ilgili bilgiler,
b) Çalışanların yasal hak ve sorumlulukları,
c) İşyeri temizliği ve düzeni,
ç) İş kazası ve meslek hastalığından doğan hukuki sonuçlar,
2. Sağlık konuları
a) Meslek hastalıklarının sebepleri,
b) Hastalıktan korunma prensipleri ve korunma tekniklerinin uygulanması,
c) Biyolojik ve psikososyal risk etmenleri,
ç) İlkyardım,
d) Tütün ürünlerinin zararları ve pasif etkilenim,
3. Teknik konular
a) Kimyasal, fiziksel ve ergonomik risk etmenleri,
b) Elle kaldırma ve taşıma,
c) Parlama, patlama, yangın ve yangından korunma,
ç) İş ekipmanlarının güvenli kullanımı,
d) Ekranlı araçlarla çalışma,
e) Elektrik, tehlikeleri, riskleri ve önlemleri,
f) İş kazalarının sebepleri ve korunma prensipleri ile tekniklerinin uygulanması,
g) Güvenlik ve sağlık işaretleri,
ğ) Kişisel koruyucu donanım kullanımı,
h) İş sağlığı ve güvenliği genel kuralları ve güvenlik kültürü,
ı) Tahliye ve kurtarma,
4. Diğer konular (çalışanın yaptığı işe özgü; yüksekte çalışma, kapalı ortamda çalışma, radyasyon riskinin bulunduğu ortamlarda çalışma, kaynakla çalışma, özel risk taşıyan ekipmanlar ile çalışma, kanserojen maddelerin yol açtığı olası sağlık riskleri ve benzeri)
a) …
